Qərbi Azərbaycan

Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri: Etnik təmizləməyə məruz qalan Alagöz kəndi
Daxili siyasət
Qərbi Azərbaycanın yaddaş yerləri: Etnik təmizləməyə məruz qalan Alagöz kəndi
  • 03 noyabr, 2026
  • 15:15
Aqrar Məşvərət Şurasının növbəti iclası keçirilib
ASK
"Aqrar Məşvərət Şurası"nın növbəti iclası keçirilib
  • 03 noyabr, 2026
  • 13:07
AFFA İntizam Komitəsi MOİK-in futbolçusu Zahid Mərdanovu 3 oyunluq cəzalandırıb
Futbol
AFFA İntizam Komitəsi MOİK-in futbolçusu Zahid Mərdanovu 3 oyunluq cəzalandırıb
  • 03 noyabr, 2026
  • 12:26
Milli Məclis 8 Noyabr – Zəfər Günü münasibətilə Bəyanat qəbul edib - Yenilənib
Milli Məclis
Milli Məclis 8 Noyabr – Zəfər Günü münasibətilə Bəyanat qəbul edib - Yenilənib
  • 03 noyabr, 2026
  • 12:00
Deputat: Prezident Qarabağda 180-dən çox layihənin təməlini qoyub
İnfrastruktur
Deputat: "Prezident Qarabağda 180-dən çox layihənin təməlini qoyub"
  • 03 noyabr, 2026
  • 11:33
Milli Məclis İlham Əliyev və Mehriban Əliyevaya Zəfər Günü münasibətilə təbrik məktubu ünvanlayıb
Milli Məclis
Milli Məclis İlham Əliyev və Mehriban Əliyevaya Zəfər Günü münasibətilə təbrik məktubu ünvanlayıb
  • 03 noyabr, 2026
  • 11:07
Pakistanlı influenserlər Azərbaycanın turizm imkanları ilə tanış olublar
Foto
Turizm
Pakistanlı influenserlər Azərbaycanın turizm imkanları ilə tanış olublar
  • 02 noyabr, 2026
  • 16:47
İrəvan Qazılığının tarixi kitabı təqdim edilib
Foto
Mədəniyyət siyasəti
"İrəvan Qazılığının tarixi" kitabı təqdim edilib
  • 02 noyabr, 2026
  • 12:10
Əziz Ələkbərli: Qərbi Azərbaycana köçürülən ermənilər əcdadlarımıza məxsus dini abidələri ələ keçiriblər
Daxili siyasət
Əziz Ələkbərli: Qərbi Azərbaycana köçürülən ermənilər əcdadlarımıza məxsus dini abidələri ələ keçiriblər
  • 02 noyabr, 2026
  • 11:27
Şeyxülislam: Qazılıqların fəaliyyətini məcburi dayandırması deportasiyaların acı nəticəsi idi
Mədəniyyət siyasəti
Şeyxülislam: Qazılıqların fəaliyyətini məcburi dayandırması deportasiyaların acı nəticəsi idi
  • 02 noyabr, 2026
  • 10:33
QMİ sədri: İrəvan qazılığının bərpası ilə bağlı tarixi faktlara əsaslanan mənəvi hüquqlarımızı bəyan edirik
Din
QMİ sədri: İrəvan qazılığının bərpası ilə bağlı tarixi faktlara əsaslanan mənəvi hüquqlarımızı bəyan edirik
  • 02 noyabr, 2026
  • 10:22
Deputat: Azərbaycançılıq bizim üçün yalnız şüar deyil
Daxili siyasət
Deputat: Azərbaycançılıq bizim üçün yalnız şüar deyil
  • 31 oktyabr, 2026
  • 13:43
Azərbaycanlıların yaşadığı Leyliqaçan: 1919-cu ilin faciəsi və unudulmuş kəndin izləri
Daxili siyasət
Azərbaycanlıların yaşadığı Leyliqaçan: 1919-cu ilin faciəsi və unudulmuş kəndin izləri
  • 30 oktyabr, 2026
  • 22:30
Nazir: Türk dövlətləri imkanlarını həm tranzit, həm də qarşılıqlı ticarətin inkişafı üçün istifadə etməlidir
Xarici siyasət
Nazir: Türk dövlətləri imkanlarını həm tranzit, həm də qarşılıqlı ticarətin inkişafı üçün istifadə etməlidir
  • 30 oktyabr, 2026
  • 16:11
Ceyhun Bayramov TDT-nin Zirvə görüşündə Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılmasının əhəmiyyətindən danışıb
Foto
Xarici siyasət
Ceyhun Bayramov TDT-nin Zirvə görüşündə Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılmasının əhəmiyyətindən danışıb
  • 30 oktyabr, 2026
  • 15:05
Ağdamda Ekoloji məsələlər üzrə İşçi qrupun iclası keçirilib - Yenilənib
Foto
Qarabağ
Ağdamda Ekoloji məsələlər üzrə İşçi qrupun iclası keçirilib - Yenilənib
  • 30 oktyabr, 2026
  • 14:07
1 2 3 4 5 6 ... 497

Qərbi Azərbaycan: Tarixi coğrafiyası, mədəni irsi, tarixi həqiqətlər və İcmanın fəaliyyəti

Qərbi Azərbaycan anlayışı və tarixi coğrafiyası

Qərbi Azərbaycan — tarixi torpaqlarımız olub, müasir Ermənistan Respublikasının ərazisini əhatə edən coğrafi regionu və bu torpaqlarda əsrlər boyu yaşamış azərbaycanlıların tarixi Vətənini ifadə edən anlayışdır. Qədim mənbələrə və xəritələrə əsasən, bu ərazi İrəvan xanlığının, Göyçə mahalının, Zəngəzurun, Darəkənd-Pəmbək və digər tarixi bölgələrin sərhədləri daxilində yerləşir. Əsrlər boyu bu torpaqlarda azərbaycanlılar sıx şəkildə məskunlaşmış, zəngin maddi-mədəni irs, şəhərlər, kəndlər, məscidlər, qəbiristanlıqlar və memarlıq abidələri yaratmışlar.

Tarixi proseslər və deportasiya mərhələləri

XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq Rusiya imperiyasının bölgəyə həyata keçirdiyi köçürmə siyasəti və ardıcıl erməni millətçilərinin təcavüzkar siyasəti nəticəsində Qərbi Azərbaycan torpaqlarında yaşayan azərbaycanlılara qarşı dəfələrlə etnik təmizləmələr həyata keçirilmişdir. Xüsusilə XX əsrdə — 1905–1906, 1918–1920-ci illərdə, Sovet hakimiyyəti illərində (xüsusən 1948–1953-cü illərdə) və nəhayət 1988–1991-ci illərdə yüz minlərlə azərbaycanlı öz tarixi torpaqlarından dinc yolla qovulmuş, dədə-baba yurdlarından didərgin salınmışdır. Bu proseslər nəticəsində həmin ərazilərdəki azərbaycanlı izləri, tarixi-mədəni abidələr kütləvi şəkildə məhv edilmiş və ya saxtalaşdırılmışdır.

Qərbi Azərbaycan İcması və qayıdış konsepsiyası

Tarixi ədalətin bərpası, soydaşlarımızın pozulmuş hüquqlarının qorunması və onların öz doğma yurdlarına təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə qayıdışını təmin etmək məqsədilə Qərbi Azərbaycan İcması yaradılmışdır. İcma tərəfindən hazırlanmış "Qayıdış Konsepsiyası" beynəlxalq hüquq normalarına, insan hüquqlarına və dinc yanaşı yaşama prinsiplərinə əsaslanır. Bu sənəd azərbaycanlıların doğma torpaqlarına qayıtmaq hüququnun bərpası üçün beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində siyasi və hüquqi mübarizənin aparılmasını hədəfləyir.

Mədəni irsin qorunması və təbliği

Qərbi Azərbaycanın zəngin mədəni irsi — İrəvan qalası, Göyçə gölünün ətrafındakı abidələr, qədim xalçaçılıq məktəbi, aşıq sənəti ocaqları (Aşıq Ələsgər və digər ustadların yurdları) Azərbaycan mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsidir. Bu irsin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, tarixi həqiqətlərin elmi əsaslarla araşdırılması və gənc nəsillərə ötürülməsi istiqamətində genişmiqyaslı elmi-tədqiqat və maarifləndirmə işləri həyata keçirilir.

Bu bölmə haqqında

Bu mövzulu bölmədə Qərbi Azərbaycanın tarixinə, orada mövcud olmuş maddi-mədəniyyət abidələrinə, məcburi köçkünlük tarixinə, deportasiya faktlarına, Qərbi Azərbaycan İcmasının fəaliyyətinə, beynəlxalq tədbirlərə və qayıdış strategiyasına dair hərtərəfli və obyektiv materiallar toplanmışdır.