Qərbi Azərbaycan

İlham Əliyev TDT Təhlükəsizlik Şuraları katiblərinin Beşinci Toplantısının iştirakçılarına müraciət ünvanlayıb
Xarici siyasət
İlham Əliyev TDT Təhlükəsizlik Şuraları katiblərinin Beşinci Toplantısının iştirakçılarına müraciət ünvanlayıb
  • 17 sentyabr, 2026
  • 10:38
Hikmət Hacıyev: Revanşist qüvvələr sülh prosesini pozmağa çalışırlar
Region
Hikmət Hacıyev: Revanşist qüvvələr sülh prosesini pozmağa çalışırlar
  • 17 sentyabr, 2026
  • 10:02
İcma: Erməni cəmiyyəti Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə cəhdlərinə son qoymalıdır
Xarici siyasət
İcma: Erməni cəmiyyəti Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə cəhdlərinə son qoymalıdır
  • 16 sentyabr, 2026
  • 12:47
Fərid Şəfiyev: Çin–Mərkəzi Asiya marşrutunun Xəzər üzərindən uzadılmasını istəyirik
İnfrastruktur
Fərid Şəfiyev: "Çin–Mərkəzi Asiya marşrutunun Xəzər üzərindən uzadılmasını istəyirik"
  • 16 sentyabr, 2026
  • 12:21
Rhoda Arrindell: Qərbi azərbaycanlıların öz doğma yurdlarına qayıtmaq hüququnu dəstəkləyirik
Video
Xarici siyasət
Rhoda Arrindell: Qərbi azərbaycanlıların öz doğma yurdlarına qayıtmaq hüququnu dəstəkləyirik
  • 16 sentyabr, 2026
  • 11:44
Azərbaycan tarixinin daş yaddaşı - Qafqaz Albaniyası və erməni siyasəti – ŞƏRH
Analitika
Azərbaycan tarixinin daş yaddaşı - Qafqaz Albaniyası və erməni siyasəti – ŞƏRH
  • 15 sentyabr, 2026
  • 19:59
Azərbaycan-İsveçrə Birgə Komissiyasının 10-cu iclası keçirilib
Foto
Biznes
Azərbaycan-İsveçrə Birgə Komissiyasının 10-cu iclası keçirilib
  • 15 sentyabr, 2026
  • 17:47
İlham Əliyev: Bu gün Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda artıq 48 şəhər və kənddə insanlar yaşayır
Video
Xarici siyasət
İlham Əliyev: Bu gün Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda artıq 48 şəhər və kənddə insanlar yaşayır
  • 15 sentyabr, 2026
  • 16:30
İlham Əliyev Bakıda keçirilən beynəlxalq konfransların iştirakçılarını qəbul edib - YENİLƏNİB
Xarici siyasət
İlham Əliyev Bakıda keçirilən beynəlxalq konfransların iştirakçılarını qəbul edib - YENİLƏNİB
  • 15 sentyabr, 2026
  • 16:22
Xarici diplomatların Azərbaycan ərazisində səfərləri Ermənistanda siyasi müzakirə mövzusu ola bilməz - RƏY
Xarici siyasət
Xarici diplomatların Azərbaycan ərazisində səfərləri Ermənistanda siyasi müzakirə mövzusu ola bilməz - RƏY
  • 15 sentyabr, 2026
  • 11:59
Cənubi Qafqaza sülh qazandıran Azərbaycan - Sentrokaspini gömən Bakı - ŞƏRH
Analitika
Cənubi Qafqaza sülh qazandıran Azərbaycan - "Sentrokaspi"ni gömən Bakı - ŞƏRH
  • 15 sentyabr, 2026
  • 11:15
Qərbi Azərbaycan İcması diplomatların Qarabağa son səfərinə Ermənistanın reaksiyasını pisləyib
Xarici siyasət
Qərbi Azərbaycan İcması diplomatların Qarabağa son səfərinə Ermənistanın reaksiyasını pisləyib
  • 15 sentyabr, 2026
  • 09:21
Sülh Körpüsü Ermənistan mediasının diplomatların Qarabağa səfəri ilə bağlı qərəzli mövqeyini pisləyib
Xarici siyasət
"Sülh Körpüsü" Ermənistan mediasının diplomatların Qarabağa səfəri ilə bağlı qərəzli mövqeyini pisləyib
  • 14 sentyabr, 2026
  • 20:14
Qrono Kostanyanla Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh prosesini müzakirə edib
Region
Qrono Kostanyanla Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh prosesini müzakirə edib
  • 14 sentyabr, 2026
  • 17:54
Diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri başa çatıb
Foto
Xarici siyasət
Diplomatik korpus nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfəri başa çatıb
  • 12 sentyabr, 2026
  • 20:26
Xarici diplomatlar Kəlbəcərdə keçirilən Bal Festivalını ziyarət ediblər
Foto
Xarici siyasət
Xarici diplomatlar Kəlbəcərdə keçirilən Bal Festivalını ziyarət ediblər
  • 12 sentyabr, 2026
  • 19:30
1 ... 15 16 17 18 19 ... 497

Qərbi Azərbaycan: Tarixi coğrafiyası, mədəni irsi, tarixi həqiqətlər və İcmanın fəaliyyəti

Qərbi Azərbaycan anlayışı və tarixi coğrafiyası

Qərbi Azərbaycan — tarixi torpaqlarımız olub, müasir Ermənistan Respublikasının ərazisini əhatə edən coğrafi regionu və bu torpaqlarda əsrlər boyu yaşamış azərbaycanlıların tarixi Vətənini ifadə edən anlayışdır. Qədim mənbələrə və xəritələrə əsasən, bu ərazi İrəvan xanlığının, Göyçə mahalının, Zəngəzurun, Darəkənd-Pəmbək və digər tarixi bölgələrin sərhədləri daxilində yerləşir. Əsrlər boyu bu torpaqlarda azərbaycanlılar sıx şəkildə məskunlaşmış, zəngin maddi-mədəni irs, şəhərlər, kəndlər, məscidlər, qəbiristanlıqlar və memarlıq abidələri yaratmışlar.

Tarixi proseslər və deportasiya mərhələləri

XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq Rusiya imperiyasının bölgəyə həyata keçirdiyi köçürmə siyasəti və ardıcıl erməni millətçilərinin təcavüzkar siyasəti nəticəsində Qərbi Azərbaycan torpaqlarında yaşayan azərbaycanlılara qarşı dəfələrlə etnik təmizləmələr həyata keçirilmişdir. Xüsusilə XX əsrdə — 1905–1906, 1918–1920-ci illərdə, Sovet hakimiyyəti illərində (xüsusən 1948–1953-cü illərdə) və nəhayət 1988–1991-ci illərdə yüz minlərlə azərbaycanlı öz tarixi torpaqlarından dinc yolla qovulmuş, dədə-baba yurdlarından didərgin salınmışdır. Bu proseslər nəticəsində həmin ərazilərdəki azərbaycanlı izləri, tarixi-mədəni abidələr kütləvi şəkildə məhv edilmiş və ya saxtalaşdırılmışdır.

Qərbi Azərbaycan İcması və qayıdış konsepsiyası

Tarixi ədalətin bərpası, soydaşlarımızın pozulmuş hüquqlarının qorunması və onların öz doğma yurdlarına təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə qayıdışını təmin etmək məqsədilə Qərbi Azərbaycan İcması yaradılmışdır. İcma tərəfindən hazırlanmış "Qayıdış Konsepsiyası" beynəlxalq hüquq normalarına, insan hüquqlarına və dinc yanaşı yaşama prinsiplərinə əsaslanır. Bu sənəd azərbaycanlıların doğma torpaqlarına qayıtmaq hüququnun bərpası üçün beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində siyasi və hüquqi mübarizənin aparılmasını hədəfləyir.

Mədəni irsin qorunması və təbliği

Qərbi Azərbaycanın zəngin mədəni irsi — İrəvan qalası, Göyçə gölünün ətrafındakı abidələr, qədim xalçaçılıq məktəbi, aşıq sənəti ocaqları (Aşıq Ələsgər və digər ustadların yurdları) Azərbaycan mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsidir. Bu irsin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, tarixi həqiqətlərin elmi əsaslarla araşdırılması və gənc nəsillərə ötürülməsi istiqamətində genişmiqyaslı elmi-tədqiqat və maarifləndirmə işləri həyata keçirilir.

Bu bölmə haqqında

Bu mövzulu bölmədə Qərbi Azərbaycanın tarixinə, orada mövcud olmuş maddi-mədəniyyət abidələrinə, məcburi köçkünlük tarixinə, deportasiya faktlarına, Qərbi Azərbaycan İcmasının fəaliyyətinə, beynəlxalq tədbirlərə və qayıdış strategiyasına dair hərtərəfli və obyektiv materiallar toplanmışdır.