8 Noyabr Azərbaycanda Zəfər Günü kimi qeyd olunur. Bayram 2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan qələbəyə həsr edilib. Tarixin seçilməsi Şuşanın azad olunması ilə bağlıdır: Prezident İlham Əliyev bu xəbəri 2020-ci il noyabrın 8-də xalqa müraciətində açıqlayıb.
Gündəlik danışıqda və bəzi axtarış sorğularında “8 Noyabr — Qələbə Günü” ifadəsinə rast gəlinsə də, dövlət sənədlərində bayramın rəsmi adı Zəfər Günü kimi göstərilir. Hüquqi, rəsmi və xəbər mətnlərində bu adlandırmadan istifadə etmək daha dəqiqdir.
Zəfər Günü həm qələbənin qeyd olunması, həm də şəhidlərin xatirəsinin ehtiramla anılması ilə bağlıdır. Bu tarixi anlamaq üçün Şuşanın azad olunmasını, hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və bayramın rəsmən təsis edilməsini ayrı-ayrı hadisələr kimi nəzərdən keçirmək lazımdır.
2020-ci il noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanından xalqa müraciət edərək Şuşanın azad olunduğunu elan edib. Bu xəbər Vətən müharibəsinin son mərhələsinin əsas hadisələrindən biri olub.
Şuşanın Azərbaycan tarixində və mədəniyyətində tutduğu yer həmin günə xüsusi məna verib. Şəhər yalnız coğrafi məkan deyil, musiqi, ədəbiyyat, memarlıq və tarixi yaddaşla bağlı mühüm mərkəzdir.
Bu tarix Şuşanın azad olunması ilə əlaqələndirilir. O, atəşkəsin qüvvəyə mindiyi gün və ya sonrakı razılaşmalarda nəzərdə tutulan bütün ərazilərin qaytarıldığı tarix deyil.
Ona görə də qısa məlumatda belə yazmaq düzgündür: Zəfər Günü 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan qələbə münasibətilə, Şuşanın azad olunması ilə bağlı olaraq 8 noyabrda qeyd edilir.
Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il 3 dekabr tarixli “Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında” Sərəncamı ilə hər il noyabrın 8-nin Zəfər Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd olunması müəyyən edilib.
Beləliklə, tarixi hadisə ilə bayramın hüquqi təsis tarixi fərqlidir. Şuşanın azad olunması barədə xəbər noyabrın 8-də açıqlanıb, illik bayram isə dekabrın 3-də imzalanmış sənədlə rəsmiləşdirilib.
Zəfər Gününün ilk ildönümü 2021-ci il noyabrın 8-də qeyd olunub. 2020-ci ilin dekabrında keçirilmiş Zəfər paradı isə qələbəyə həsr olunan ayrıca tədbirdir və ilk ildönümü ilə qarışdırılmamalıdır.
Bayramın təsis edilməsi ilə onun qeyri-iş günü statusu da hüquqi baxımdan fərqli məsələlərdir. İş vaxtının təşkili üçün əmək qanunvericiliyinə və müvafiq ilin rəsmi təqviminə baxılmalıdır.
Hadisələri ardıcıllıqla təqdim etmək Zəfər Gününün tarixi əsasını daha aydın göstərir.
Zəfər Günü ilə bağlı əsas tarixlər Tarix Hadisə 27 sentyabr 2020-ci il Azərbaycan tarixində 44 günlük Vətən müharibəsi kimi tanınan hərbi əməliyyatların başlanması. 8 noyabr 2020-ci il Şuşanın azad olunmasının Prezident İlham Əliyev tərəfindən elan edilməsi. 10 noyabr 2020-ci il Üçtərəfli bəyanatda nəzərdə tutulan atəşkəsin və bütün hərbi əməliyyatların dayandırılmasının qüvvəyə minməsi. 3 dekabr 2020-ci il Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında Sərəncamın imzalanması. 10 dekabr 2020-ci il Bakının Azadlıq meydanında Zəfər paradının keçirilməsi.Beynəlxalq materiallarda 2020-ci ilin müharibəsi “İkinci qarabag" target="_blank">Qarabağ müharibəsi” adı ilə də təqdim olunur. Azərbaycanın rəsmi mənbələrində isə “Vətən müharibəsi” ifadəsi işlədilir.
Tarixi mətn hazırlanarkən mənbənin terminologiyasını anlamaq vacibdir. Eyni dövrün fərqli adlarla göstərilməsi hadisələrin tarixlərini və ardıcıllığını dəyişmir.
Şuşa Azərbaycanın mühüm mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. Şəhərin tarixi musiqi, poeziya, sənətkarlıq və memarlıq ənənələri ilə bağlıdır. Burada formalaşmış mədəni mühit Azərbaycan incəsənətinin inkişafında əhəmiyyətli yer tutur.
Xurşidbanu Natəvan və Bülbül kimi sənətkarların həyatı Şuşa ilə bağlıdır. Şəhər muğam ənənəsinin və Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin tanınmış mərkəzlərindən sayılır.
Şuşa 1992-ci ilin mayında Birinci qarabag" target="_blank">Qarabağ müharibəsi zamanı işğal olunmuşdu. 2020-ci ilin noyabrında şəhərin azad edilməsi buna görə həm hərbi nəticə, həm də tarixi-mədəni məkanla əlaqənin bərpası kimi qəbul edildi.
Şuşa uğrunda döyüşlər barədə yazarkən rəsmi məlumatları, iştirakçıların xatirələrini və sonradan yaradılmış bədii təsvirləri fərqləndirmək lazımdır. Ayrı-ayrı döyüş epizodları yalnız etibarlı mənbəyə əsasən təqdim edilməlidir.
Şuşa 2021-ci ildə ayrıca prezident sərəncamı ilə Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilib. Bu qərar şəhərin müharibədən sonrakı inkişaf mərhələsinə aiddir.
Mədəni tədbirlərin bərpası və tarixi abidələrdə görülən işlər həmin mərhələnin tərkib hissəsidir. Hər layihənin başlanma, tamamlanma və istifadəyə verilmə tarixini ayrıca göstərmək vacibdir.
Azərbaycan Prezidenti, Ermənistanın baş naziri və Rusiya Prezidentinin üçtərəfli bəyanatında 2020-ci il noyabrın 10-da Moskva vaxtı ilə saat 00:00-dan etibarən atəşin və bütün hərbi əməliyyatların tam dayandırılması nəzərdə tutulurdu.
Sənəddə tərəflərin tutduqları mövqelərdə qalması, bir sıra rayonların Azərbaycana qaytarılması, Rusiya sülhməramlı kontingentinin yerləşdirilməsi, əsirlərin və həlak olanların cəsədlərinin dəyişdirilməsi daxil olmaqla müxtəlif müddəalar yer alırdı.
8 noyabr Şuşanın azad olunmasının elan edildiyi tarixdir. 10 noyabr isə bəyanatda göstərilən hərbi əməliyyatların dayandırılması vaxtı ilə bağlıdır.
Bu sənədin müddəaları 2020-ci ilin tarixi kontekstində təqdim edilməlidir. Sonrakı illərdə baş verən dəyişiklikləri nəzərə almadan onu mövcud vəziyyətin tam təsviri kimi istifadə etmək düzgün deyil.
Zəfər Gününün təntənəli məzmunu şəhidlərin xatirəsinin anılması ilə tamamlanır. Şəhid məzarlarının və memorialların ziyarəti, gül dəstələrinin qoyulması, ailələrlə görüşlər ictimai yaddaşın qorunmasının formalarındandır.
Müharibə iştirakçılarının xatirələri hadisələrin insan talelərində necə iz buraxdığını göstərir. Belə materiallarda danışanın adı, hadisə ilə əlaqəsi və fikrin hansı şəraitdə bildirildiyi aydın olmalıdır.
Şəhid ailələri, yaralanmış şəxslər və müharibədən zərər çəkən insanlar haqqında məlumat hazırlanarkən şəxsi həyata hörmət edilməlidir. Açıq mənbədə olmayan sağlamlıq və ailə məlumatlarını ehtimalla tamamlamaq olmaz.
Həlak olanlar barədə rəqəmlər də tarix və mənbə ilə verilməlidir. Hərbi qulluqçular, mülki şəxslər, itkin düşənlər və sonrakı mina hadisələrinin qurbanları eyni statistik kateqoriya deyil.
Bayram münasibətilə dövlət, ictimai, mədəni və maarifləndirici tədbirlər təşkil olunur. Proqramın məzmunu hər il və hər bölgədə fərqlənə bilər.
Elanın hansı ilə aid olduğuna, təşkilatçısına, məkanına və saatına baxmaq lazımdır. Əvvəlki ilin afişası cari ilin proqramını təsdiqləmir.
Hərbi parad, yürüş, konsert və atəşfəşanlıq yalnız ayrıca elan edildikdə həmin ilin proqramına daxil edilmiş tədbir kimi göstərilməlidir. Bayramın hər il keçirilməsi bütün tədbirlərin eyni qaydada təkrarlanması demək deyil.
Tarix dərsləri, sənədlərlə iş və mədəni irsə həsr edilmiş təqdimatlar mövzunun öyrənilməsinə kömək edə bilər. Uşaqlar üçün hazırlanan məzmun yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olmalı, zəruri olmayan ağır görüntü və təfərrüatlardan uzaq tutulmalıdır.
Vətən müharibəsində qələbəyə həsr olunan Zəfər paradı 2020-ci il dekabrın 10-da Bakının Azadlıq meydanında keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan iştirak ediblər.
Paradda hərbi qulluqçular və hərbi texnika təqdim olunub. Türkiyə hərbçiləri də tədbirdə iştirak ediblər.
Həmin paradın foto və videoları 8 Noyabrla bağlı materiallarda istifadə edilə bilər. Lakin görüntünün tarixi “10 dekabr 2020-ci il” kimi göstərilməlidir.
Arxiv materialını izahsız təqdim etmək onun cari ilin tədbiri kimi anlaşılmasına səbəb ola bilər. Bu, xüsusilə sosial şəbəkə paylaşımlarında və qısa videoçarxlarda nəzərə alınmalıdır.
Azərbaycanın Dövlət Bayrağı bayram tədbirlərində əsas yer tutur. Üçrəngli bayraq mərasimlərdə, şəhər tərtibatında və mövzuya həsr olunmuş nəşrlərdə istifadə edilir.
Xarıbülbül Azərbaycan mədəni yaddaşında Şuşa və qarabag" target="_blank">Qarabağla bağlıdır. Onun təsviri xatirə, doğma yurdla bağlılıq və qələbə mövzulu materiallarda geniş yayılıb.
Bununla belə, mədəni rəmzi ayrıca hüquqi sənəd olmadan bayramın rəsmi dövlət emblemi adlandırmaq düzgün deyil.
Şəhərin panoramaları və tarixi abidələri 8 Noyabrın mənasını vizual şəkildə çatdırır. Şəkillərdə məkanın adı və çəkiliş vaxtı düzgün qeyd olunmalıdır: bərpadan sonrakı görünüş 2020-ci ilin vəziyyəti ilə eyniləşdirilə bilməz.
Müharibədən sonrakı mərhələnin əsas istiqamətlərindən biri yaşayış məntəqələrinin bərpası və insanların qayıdışı üçün şəraitin yaradılmasıdır. Bu işlər mənzillərlə yanaşı yolları, kommunal şəbəkələri, məktəbləri və səhiyyə xidmətlərini əhatə edir.
Qayıdış yalnız yeni evin istifadəyə verilməsi ilə ölçülmür. Gündəlik həyat üçün iş imkanları, nəqliyyat, sosial xidmətlər və təhlükəsizlik də vacibdir.
Azad edilmiş ərazilərə səfər zamanı qüvvədə olan giriş qaydalarına və təhlükəsizlik göstərişlərinə əməl edilməlidir. Bayram münasibətilə səfər etmək məhdudiyyətləri aradan qaldırmır.
İcazə verilməyən ərazilərə daxil olmaq, şübhəli əşyalara yaxınlaşmaq və müəyyən edilmiş marşrutdan çıxmaq təhlükəlidir. Ərazinin zahirən sakit görünməsi onun təhlükəsiz olduğunu göstərmir.
Bərpa və qayıdış barədə rəqəmlər konkret tarixə bağlanmalıdır. Planlaşdırılan, tikilən və istifadəyə verilən obyektlər fərqli göstəricilərdir. Eyni qayda köçürülməsi planlaşdırılan və artıq qayıtmış sakinlərə də aiddir.
Bəli. Zəfər Günü Azərbaycanın əmək qanunvericiliyində iş günü hesab edilməyən bayram günləri sırasındadır.
Lakin ardıcıl istirahət günlərinin sayı təqvimdən və iş günlərinin yerdəyişməsi ilə bağlı rəsmi qərarlardan asılıdır. Buna görə hər il üçün ayrıca yoxlama aparılmalıdır.
Növbəti gün — 9 noyabr Dövlət Bayrağı Günüdür. Hər iki günün bayram olması iş təqvimində nəzərə alınır, amma bu, məktəb tətilinin və bütün müəssisələrin iş rejiminin eyni olması demək deyil.
Növbəli iş, fasiləsiz fəaliyyət göstərən xidmətlər və ayrı-ayrı təşkilatların qəbul saatları fərqli qaydada təşkil oluna bilər. Konkret qurumun iş rejimi onun rəsmi məlumatından öyrənilməlidir.
Bu tarixlər Azərbaycan təqvimində ayrı-ayrı məna daşıyır:
8 Noyabrı 9 May — faşizm üzərində Qələbə Günü ilə də qarışdırmaq olmaz. Bunlar fərqli müharibələrə və tarixi hadisələrə aid bayramlardır.
Rəsmi adlardan istifadə edilməsi həm oxucu üçün aydınlıq yaradır, həm də xəbər başlıqlarında tarixi qarışıqlığın qarşısını alır.
Azərbaycanda Zəfər Günüdür. Bayram 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan qələbəyə həsr edilib.
8 noyabr bayramının rəsmi adı Zəfər Günüdür. Dövlət sənədlərində və dəqiq xəbər mətnlərində bu addan istifadə olunur.
2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması elan edilib.
Prezidentin 2020-ci il 3 dekabr tarixli Sərəncamı ilə.
8 noyabr Şuşa ilə bağlı tarixdir. Üçtərəfli bəyanatda atəşin və bütün hərbi əməliyyatların dayandırılması 10 noyabrdan nəzərdə tutulurdu.
Müharibədən sonrakı Zəfər paradı 10 dekabr 2020-ci ildə Bakının Azadlıq meydanında keçirilib.
Bayramın hər il qeyd olunması avtomatik olaraq hərbi paradın da keçirilməsi demək deyil. Tədbir proqramı ayrıca yoxlanılmalıdır.
Bəli, qeyri-iş bayram günüdür. Yerdəyişmələr və ardıcıl istirahət günləri müvafiq ilin rəsmi təqvimindən dəqiqləşdirilməlidir.
Bayramın tarixi üçün əsas mənbələr dövlət sənədləri və rəsmi çıxışlardır. Cari tədbirlər barədə məlumat isə təşkilatçıların yeni elanları ilə yoxlanılmalıdır. Report.az materiallarından istifadə edərkən dərc tarixinə və göstərilən ilkin mənbəyə baxmaq vacibdir.
8 Noyabr — Zəfər Günü Azərbaycanın dövlət təqvimində xüsusi yer tutur. Onun tarixi əsası 2020-ci ilin hadisələri və Şuşanın azad olunmasıdır. Bayram haqqında dəqiq məlumat vermək qələbənin mənasını izah etməklə yanaşı, şəhidlərin xatirəsinə hörmət, sənədlərə əsaslanmaq və müxtəlif illərin hadisələrini fərqləndirmək deməkdir.
Bakı 12° C
