Yəmən

1 ... 102 103 104

Coğrafiyası, Relyefi və İqlim Xüsusiyyətləri

Yəmən (rəsmi adı — Yəmən Respublikası) — Ərəb yarımadasının cənub-qərb hissəsində, Qırmızı dəniz və Ərəb dənizi (Hind okeanı) sahillərində yerləşən, qədim sivilizasiyalar tarixinə, zəngin mədəni irsə və mühüm geostrateji mövqeyə malik qədim ərəb dövlətidir. Şimalda Səudiyyə Ərəbistanı, şərqdən isə Omanla həmsərhəd olan ölkənin paytaxtı və ən böyük tarixi şəhəri Səna, iqtisadi və müvəqqəti inzibati mərkəzi isə Ədən liman şəhəridir. Asiya ilə Afrika arasında mühüm dəniz ticarət yollarının kəsişməsində, xüsusilə Qırmızı dənizi Hind okeanı ilə birləşdirən Bab əl-Məndəb boğazının sahilində yerləşən Yəmən, qlobal logistika baxımından müstəsna əhəmiyyət daşıyır.

1. Dağlıq Relyef və Sahil Zonaları

Füsunkar təbii quruluş: Yəmənin coğrafiyası kəskin müxtəlifliyi ilə seçilir. Ölkənin qərb hissəsini əzəmətli Həcər və Saravat dağ silsilələri (ən hündür nöqtəsi təqribən 3600 metrdən çox olan Nəbi Şüeyb dağı) əhatə edir. Dağlıq rayonlar terrasvari əkinçilik sahələri ilə tanınır.

Səhra və sahil düzənlikləri: Qırmızı dəniz sahilində isti və rütubətli "Tihamə" düzənliyi, şərq və şimal-şərq hissəsində isə səhra zonaları yerləşir.

2. İqlim Şəraiti

Quraq və isti iqlim: Ərazinin böyük hissəsində tropik səhra iqlimi hökm sürür. Sahil zonalarında hava həddindən artıq isti və nəm olduğu halda, dağlıq ərazilərdə iqlim daha mülayim və sərin keçir.

Qədim Tarix, "Xoşbəxt Yəmən" və Mədəni İrs

1. Qədim Ticarət Yolları və Səba Krallığı

Əfsanəvi sivilizasiyalar: Qədim dövrlərdə "Ərəbistanın xoşbəxt" (Arabia Felix) adlandırılan Yəmən ərazisi Qədim Dünyanın ədviyyat və frankinsens (ətrşah) ticarət yollarının mərkəzi olmuşdur. Burada qüdrətli Səba krallığı, Həmrəmt və Qədim Məin sivilizasiyaları inkişaf etmişdir.

UNESCO-nun irs abidələri: Palçıq kərpicdən inşa edilmiş "səhra qökdelenləri" ilə məşhur olan qədim Şibam şəhəri, dağətəyi SənaZəbid şəhərləri özünəməxsus unikal memarlıq üslubuna görə UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

2. Qəhvənin Vətəni

Mokka qəhvəsi: Yəmən dünya qəhvə mədəniyyətinin beşiklərindən biridir. Tarixi Ədən və Mokka limanlarından ixrac edilən əfsanəvi Yəmən qəhvəsi (Mokka) qlobal miqyasda yüksək keyfiyyəti ilə şöhrət qazanmışdır.

İqtisadiyyat və Müasir Reallıqlar

1. Ənənəvi Təsərrüfat və Təbii Sərvətlər

Kənd təsərrüfatı: İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı — xüsusilə taxıl, meyvə, qəhvə becərilməsi və ənənəvi əkinçilik təşkil edir. Eyni zamanda az miqdarda neft və qaz yataqları mövcuddur.

Milli valyuta: Ölkənin rəsmi pul vahidi Yəmən rialı (YER) adlanır.