Təbii və texnogen hadisələr — təbiətin öz qanunauyğunluqları nəticəsində yaranan ekoloji-coğrafi proseslərlə yanaşı, insan fəaliyyətinin, elmi-texniki tərəqqinin və sənaye istehsalının mənfi nəticəsi olaraq meydana gələn qəza və fəlakətlərin ümumi məcmusudur. Bəşəriyyətin tarix boyu qarşılaşdığı bu hadisələr böyük dağıntılara, insan tələfatına, iqtisadiyyata külli miqdarda ziyan dəyməsinə və qlobal ekoloji tarazlığın pozulmasına səbəb olur. Təbii qüvvələrin qarşısı alınmaz gücü ilə insan səhvlərinin və ya texniki nasazlıqların yaratdığı təhlükələrin sintezi olan bu sahə mülki müdafiə, fövqəladə hallar və təhlükəsizlik sistemlərinin öyrəndiyi ən vacib istiqamətlərdən biridir.
Zəlzələlər: Yerin litosfer tavalarının hərəkəti nəticəsində yaranan yeraltı təkanlar olub, qısa müddət ərzində bütün şəhərləri viran qoymaq gücünə malikdir. Azərbaycanın da yerləşdiyi seysmik zonalarda zəlzələ təhlükəsinin qiymətləndirilməsi həyati əhəmiyyət daşıyır.
Torpaq sürüşmələri və uçqunlar: Yamaclarda suyun təsiri və ya insan müdaxiləsi nəticəsində kütlələrin aşağı hərəkət etməsi nəqliyyat yollarına və yaşayış məntəqələrinə ciddi ziyan vurur.
Daşqınlar və sellər: Güclü yağışlar və ya qar əriməsi nəticəsində çayların məcrasından çıxması kənd təsərrüfatı sahələrini və infrastruktur obyektlərini su altında qoyur.
Qasırğalar və tufanlar: Güclü külək axınları rabitə xəttlərini sıradan çıxarır, tikililərə zərər verir.
Müəssisə qəzaları: Kimya zavodlarında, neft-qaz komplekslərində baş verən partlayışlar və zəhərli maddələrin sızması ətraf mühiti və insan sağlamlığını uzunmüddətli təhlükə altına qoyur.
Nəqliyyat qəzaları: İri laynerlərin, qatarların və ya tankerlərin qəzaya uğraması (məsələn, neft daşıyan tankerlərin dənizi çirkləndirməsi) qlobal miqyasda ekoloji fəlakətlərə yol açır.
Atom stansiyalarındakı qəzalar: Nüvə reaktorlarında idarəetmənin itməsi nəticəsində yaranan radiasiya sızmaları minlərlə kvadratkilometr ərazinin yaşayış üçün yararsız hala düşməsinə səbəb olur.
Erkən xəbərdarlıq sistemləri: Müasir texnologiyalar, peyk monitorinqləri və süni intellekt təbii fəlakətlərin yaxınlaşdığını əvvəlcədən xəbər verməyə və əhalinin təxliyə olunmasına imkan yaradır.
Mülki müdafiə tədbirləri: Dövlət qurumları və xilasetmə xidmətləri tərəfindən həyata keçirilən təlimlər, tikinti normalarına ciddi riayət olunması və təhlükəsizlik standartlarının artırılması bu cür hadisələrin vurduğu zərəri minimuma endirir.
Bakı 21° C
