Orta Dəhliz (rəsmi adı ilə Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu — TITR) — Avropa ilə Asiyanı birləşdirən, Çin və Mərkəzi Asiya ölkələrindən başlayaraq Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və Qara dəniz üzərindən keçməklə Avropa bazarlarına çıxan strateji əhəmiyyətli beynəlxalq nəqliyyat magistralıdır. Son illərdə qlobal geosiyasi və iqtisadi reallıqların dəyişməsi fonunda Orta Dəhliz Avrasiya məkanında yükdaşımaların təhlükəsizliyi, sürəti və şaxələndirilməsi baxımından misilsiz qlobal əhəmiyyət qazanmışdır. Şimal dəhlizinə alternativ kimi çıxış edən bu marşrut Çindən Avropaya yükdaşımaların məsafəsini və vaxtını əhəmiyyətli dərəcədə qısaltmaqla yanaşı, region ölkələrinin tranzit potensialını reallaşdırmaları üçün unikal iqtisadi pəncərə açır.
Azərbaycan Respublikası Orta Dəhlizin ürəyində yerləşərək bu qlobal nəqliyyat arteriyasının əsas hərəkətverici qüvvələrindən və təşəbbüskarlarından birinə çevrilmişdir. Ölkəmiz son illərdə nəqliyyat infrastrukturunun модернизаasiyası istiqamətində milyardlarla dollar həcmində irimiqyaslı investisiyalar yatırmışdır:
Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı (Ələt): Xəzər dənizinin ən müasir və böyük logistik mərkəzi olaraq, Çindən, Mərkəzi Asiyadan gələn yüklərin qəbulu, emalı və qərb istiqamətinə operativ daşınmasını təmin edən əsas həlqədir. Xəzər üzərində üzən müasir bərə və konteyner gəmiləri parkı fasiləsiz daşımaları icra edir.
Dəmir yolu magistralları: Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu xəttinin gücünün artırılması və regionun digər dəmir yolu arteriyaları ilə inteqrasiyası Asiya ilə Avropa arasında fasiləsiz dəmir yolu reyslərinin həyata keçirilməsinə imkan yaradır.
Avtomobil yolları və hava nəqliyyatı: Beynəlxalq standartlara cavab verən avtomobil magistralları, eləcə də azad edilmiş ərazilərdə inşa edilən yeni beynəlxalq hava limanları (Füzuli, Zəngilan, Laçın) ölkənin tranzit-logistik imkanlarını qat-qat artırmışdır.
Orta Dəhliz sadəcə nəqliyyat xətti deyil, eyni zamanda iqtisadi əməkdaşlığın, investisiya axınının və xalqlararası ticarətin güclü katalizatorudur:
Bürokratik maneələrin aradan qaldırılması: Marşrutboyu yerləşən dövlətlər (Çin, Qazaxıstan, Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə və digər Avropa ölkələri) sərhəd və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, "vahid pəncərə" sisteminin tətbiqi və rəqəmsal logistik platformaların yaradılması istiqamətində sıx əməkdaşlıq edirlər.
Tarif siyasəti və vahid operatorlar: Yükdaşıma vaxtının proqnozlaşdırıla bilən olması və rəqabətədavamlı tariflərin tətbiqi sahibkarlar üçün bu dəhlizi daha da cəlbedici edir. Yaşıl enerji daşımaları, rəqəmsal kabel xətləri və fiber-optik magistrallar da məhz bu dəhliz boyu inteqrasiya olunur.
Dünya bazarında təchizat zəncirlərinin dayanıqlığı məsələsi hər zamankindən daha kəskin durduğu bir dövrdə, Orta Dəhlizin potensialı ildən-ilə artır. Beynəlxalq maliyyə institutları, o cümlədən Avropa İttifaqı, Asiya İnkişaf Bankı və digər qurumlar bu marşrutun buraxılış qabiliyyətinin artırılmasına dəstək göstərirlər. Ekspertlərin proqnozlarına görə, yaxın illərdə Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat marşrutu ilə daşınan yüklərin həcmi dəfələrlə artacaq ki, bu da region ölkələrinin iqtisadiyyatına güclü təkan verəcək.
Bu mövzulu bölmədə Orta Dəhlizin inkişaf dinamikası, Xəzər dənizində yükdaşımaların həcmi, Bakı Portunun və dəmir yolu xəttlərinin fəaliyyəti, beynəlxalq sazişlər, gömrük və logistika sahəsindəki yeniliklər, eləcə də qlobal ticarətə dair ən son xəbərlər və analitik materiallar toplanmışdır.
Bakı 12° C
