Mirvari ovçuluğundan göydələnlərə doğru: Dubayın turizm yolu - ARAŞDIRMA

Təyyarənin illüminatorundan görünən mənzərə ilk öncə səhradakı sükutu xatırladır: ucu-bucağı bilinməyən qum təpələri, seyrək yaşayış məhəllələri və onları bir-birinə bağlayan incə yol xətləri. Lakin bu mənzərə gözlənilmədən bir anda dəyişir. Belə ki, səhranın sükunəti dünyanın ən sürətlə inkişaf edən meqapolislərindən birinin səs-küyü ilə əvəz olunur. Dubay təyyarə yerə enməmişdən əvvəl sanki xəbərdarlıq edir: bu şəhərdə bütün proseslər sürətlə gedir və onunla ayaqlaşmaq çox çətindir.

Dubayın İqtisadiyyat və Turizm Departamentinin dəvəti ilə baş tutan bu səfərlə onu yalnız turizm istiqaməti kimi deyil, həm də xidmətlər, şəhər mühiti, mədəniyyət və gündəlik həyat baxımından görmək imkanı yarandı.

Şəhərsalma nöqteyi-nəzərdən müasir dövrün möcüzələrindən biri ilə tanışlıq onun qəlbindən - müasir Dubayın əsas simvollarının cəmləşdiyi "Downtown" rayonundan başlayır. Məhz burada dünyanın ən böyük və ən çox ziyarət edilən ticarət-əyləncə mərkəzlərindən biri olan "Dubai Mall" yerləşir. Lakin bu məkan artıq klassik ticarət mərkəzi olmaqdan çoxdan çıxıb. Yüzlərlə mağaza və restoran, o cümlədən incəsənət məkanlarının, sərgi zonalarının və istirahət yerlərinin olduğu, gecə-gündüz fasiləsiz xidmət göstərən "Dubai Mall" sanki ayrıca bir şəhər orqanizmini xatırladır. Bu fasiləsiz ritm Dubayın özünəməxsus xüsusiyyətidir.

Bu dinamik məkanın üzərində şəhərin memarlıq simvolu və dünyanın ən hündür binası olan "Burj Khalifa" ucalır. Şəhərin qonaqları binanın müşahidə meydançalarına qalxaraq xüsusi təcrübə yaşa bilərlər. Buradan açılan mənzərə insanı heyrətləndirir: göydələnlərin sərt həndəsə ilə səhranın sonsuz qumluqları vəhdət təşkil edir. Bu məqamda qeyd edək ki, "Burj Khalifa"nın 124–125-ci mərtəbələrinə standart biletin qiyməti təxminən 199 dirhəmdən (55 ABŞ dolları) başlayır. Daha yüksək mərtəbələrə giriş və geniş xidmətlərin təqdim olunduğu "premium" formatlar isə 399 dirhəmə (109 dollar) və daha yuxarı qiymətlərə çata bilər.

Meqapolisin mərkəzində sualtı dünya və pinqvinlər

"Dubay Mall"da yerləşən "Dubai Aquarium & Underwater Zoo" isə bu şəhərə səfərin ən yaddaqalan anlarından biridir. Şüşədən olan tuneldən keçən zaman yuxarıdan yavaş-yavaş üzən köpəkbalıqları, skat balıqları və ekzotik dəniz canlıları reallıqdan kənar, sanki su altında mövcud olan nağıllar aləminə səyahət hissi yaradır. Əslində, bu məkan Dubayın fəlsəfəsini özündə ehtiva edir: texnologiya təbiəti sıxışdırmır, əksinə, onu yeni, demək olar ki, futuristik formada təqdim edir.

Xüsusilə pinqvinlərin olduğu zona böyük maraq doğurur. Əmirliyin isti iqliminə baxmayaraq, burada soyuq iqlimlərə məxsus canlılar üçün süni qütb mikroiqlimi yaradılıb. Bu kontrast sadəcə əyləncə elementi deyil, şəhərin mühəndislik və iqlim imkanlarının nümayişidir. Şüşənin digər tərəfində isə səhradır. Orada isə tamamilə fərqli iqlim və zaman hökm sürür. Yeri gəlmişkən, "Dubai Aquarium & Underwater Zoo"ya giriş biletlərinin qiyməti formatdan asılı olaraq, orta hesabla 275–309 dirhəm (75–85 dollar) təşkil edir.

Müasir Dubay getdikcə daha çox istirahət formatları ilə tanınan bir məkana çevrilir. "House of Hype" bu tendensiyanın bariz nümunələrindəndir. Burada əyləncə, rəqəmsal incəsənət və interaktiv instalyasiyalar yeni nəsil səyahətçilərə yönəlmiş vahid məkanda birləşir. Şəhər qonaqlara sadəcə izləməyi deyil, prosesin iştirakçısına çevrilməyi təklif edir. Belə məkanlara ziyarətin qiyməti adətən 200–300 dirhəm (55–82 dollar) aralığında dəyişir.

Dubayın qastronomik kimliyi

Şəhər kimliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmiş qastronomiya Dubayda sadəcə turizm xidməti deyil, həm də Əmirliyin mürəkkəb sosial və mədəni quruluşunun təcəssümüdür. Burada dünya mətbəxindən təamlar və fərqli həyat çalarları vəhdət təşkil edir.

Dubayın ən simvolik ünvanlarından biri 220 metr yüksəklikdə, "Address Sky View" kompleksində yerləşən "CÉ LA VI Dubai" restoranıdır. Müasir Asiya mətbəxi, müəllif kokteylləri və diqqətlə qurulmuş musiqi atmosferi buranı tam bir axşam ssenarisinə çevirir. "Burj Khalifa" mənzərəsi, günbatımı və şəhərin gecə ritmi bu məkana Dubayın mədəni obrazında xüsusi yer qazandırır. Restoran bir neçə ildir "MICHELIN" bələdçisinin tövsiyə siyahısına daxildir. Əsas yeməklərin orta qiyməti 100–250 dirhəm (28–68 dollar) təşkil edir, içkilər ayrıca ödənilir.

Şəhər mərkəzindən kənarda Dubayın kontrastları daha da qabarıq görünür. "Miracle Garden" milyonlarla canlı bitkinin yaratdığı nəhəng instalyasiyalarla səhranın məhdudiyyət olmadığını sübut edən əsl çiçək oazisidir. Çiçək tağları, qəsr və təyyarə formasında kompozisiyalar hər il yenilənir. Giriş bileti mövsümdən asılı olaraq adətən 100–150 dirhəm (28–41 dollar) arasında dəyişir. Park əsasən noyabrdan aprelə qədər açıq olur.

Yaxınlıqda yerləşən "Butterfly Garden" minlərlə kəpənəyin yaşadığı qapalı kompleksdir. Burada yaradılan nəzarətli mikroiqlim ziyarəti həm estetik, həm də maarifləndirici edir. Giriş haqqı təxminən 100 dirhəmdir (28 dollar).

Al Quoz rayonundakı "Alserkal Avenue" isə Dubayın başqa bir üzünü göstərir – müasir incəsənət və yaradıcı sənayelər məkanı. Qalereyalar, incəsənət fondları, emalatxanalar və müstəqil "Cinema Akil" kinoteatrı isə turist izdihamından uzaq, sakit və intellektual mühit yaradır. Məkana giriş pulsuzdur, lakin bəzi sərgilər və tədbirlər ödənişli ola bilər.

Dubayın multikultural xarakteri özünü xüsusilə restoran mühitində aydın şəkildə göstərir. Burada qastronomiya onlarla dünya mətbəxinin və bir o qədər də fərqli həyat ritmlərinin yanaşı olduğu mürəkkəb sosial və mədəni toxumanın əksidir.

"Meyan Mall"da yerləşən "21 Grams" - rahat və səmimi ab-havaya malik Balkan bistrosudur. Burada ənənəvi Balkan ölkələrinin mətbəxinin yeməkləri ailə reseptləri əsasında, inqrediyentlərin keyfiyyətinə və dadın autentikliyinə xüsusi diqqət yetirilməklə hazırlanır. Bir nəfər üçün orta hesabla yemək xərci 50–120 dirhəm (14–33 ABŞ dolları) təşkil edir və adətən əsas yemək ilə içkini əhatə edir. Demokratik formatı, sabit keyfiyyəti və anlaşılan mətbəxi bu məkanı həm turistlər, həm də yerli sakinlər arasında populyar edib. "MICHELIN Guide"ın verdiyi "Bib Gourmand" mükafatı isə restoranın qiymət və keyfiyyət balansını uğurla qoruduğunu təsdiqləyir.

Tamamilə fərqli formatı isə "Kaimana Beach" təqdim edir. J1 Beach ərazisində yerləşən bu pan-Asiya restoranı və çimərlik klubu tropik estetikanı yüksək qastronomiya, hovuz, musiqi və "gündüz–gecə" konsepti ilə birləşdirir. Məkan özünəməxsus ritmlə yaşayır. Gündüzlər sakit və rahat çimərlik istirahəti, axşam saatlarında isə musiqi setləri və kurort ab-havası ilə müşayiət olunan daha dinamik atmosfer hökm sürür. Əsas yeməklərin orta qiyməti 120–300 dirhəm (33–82 ABŞ dolları) arasında dəyişir və bu da kurort seqmentinə, o cümlədən təqdim olunan xidmət səviyyəsinə uyğundur.

"Jumeirah Lake Towers" rayonunda yerləşən "Kima Izakaya" autentik məkanları sevənlərə ruhən daha yaxındır. Bu, yapon izakayasıdır və burada adətən bir neçə yemək sifariş edilərək süfrə arxasında paylaşılır.

Minimalist interyer, təmkinli təqdimat və dadın saflığına hörmət burada sakit, demək olar ki, müşahidəçi bir ab-hava yaradır və yaponların yeməyə mədəniyyət kimi yanaşmasını xatırladır. Məhz detallara verilən önəm və orijinallıq hissi bu məkanı Yaponiya estetikası ilə yaxından maraqlananlar üçün xüsusilə cəlbedici edir. Yeməklərin qiyməti 40–140 dirhəm (11–39 ABŞ dolları) aralığında dəyişir.

Şəhərin ən çox fotoşəkli çəkilən məkanlarından biri "AURA Skypool" hesab olunur. "Palm Jumeirah" ərazisində, təxminən 200 metr yüksəklikdə yerləşən bu infiniti hovuz 360 dərəcəlik panoramik mənzərə təqdim edir. Bura sadəcə "lounge" məkanı deyil, həm də şəhər və Fars körfəzinə açılan mənzərə fonunda sakit istirahət, yoqa və meditasiya formatlarının təklif olunduğu tam funksional rahatlama və bərpa zonasıdır.

Hündürlük, su və şəhər panoraması arasındakı kontrast meqapolisin səs-küyündən təcridolunma hissini daha da gücləndirir. Ziyarət qiymətləri təxminən 225 dirhəmdən (62 ABŞ dolları) başlayır və günün saatından, eləcə də seçilmiş paketdən asılı olaraq, 600–1000 dirhəmədək (163–273 ABŞ dolları) yüksələ bilər.

"AURA Skypool" təkcə hovuz deyil, eyni zamanda panoramik "lounge" məkanıdır. Buraya üzgüçülüklə məşğul olmadan da səhər yeməyi, nahar və ya axşam içkiləri üçün gəlmək mümkündür. "Indoor Lounge Experience" formatı hovuza giriş imkanı verməsə də, terasa çıxaraq mənzərədən zövq almağa şərait yaradır. Bu format üzrə qiymətlər 125 dirhəmdən (34 ABŞ dolları) başlayır. Bundan əlavə, "AURA Skypool"da yoqa və "wellness" sessiyaları da keçirilir və bu da, balans, hərəkət və ilhamverici mənzərələr axtaranlar üçün nəzərdə tutulub.

Axşam saatlarında sahil boyu gəzintilər çox vaxt girişi pulsuz olan, canlı şəhər çimərliyi hesab edilən "Kite Beach"ə gətirib çıxarır. Buradakı kafe və küçə yeməyi nöqtələri yemək və içkiləri orta hesabla 50–100 dirhəm (14–28 ABŞ dolları) qiymətinə təklif edir. Qaranlıq düşəndən sonra belə çimərlik sakitləşmir. İnsanlar qaçışa çıxır, voleybol meydançaları fəaliyyət göstərir, güclü projektorlar isə sahil xəttini işıqlandıraraq dəniz kənarında aktiv şəhər məkanı ab-havası yaradır. Çimərliyin xüsusi təchiz olunmuş hissəsində gecə saatlarında da dənizə girməyə icazə verilir. Ərazi yaxşı işıqlandırılıb və təhlükəsizliyi növbətçi xilasedicilər təmin edir.

Bakıdan gələn bir insan kimi, dekabr ayında rahat şəkildə çimərlikdə gəzmək və bu ritmi izləmək mənim üçün ən aydın iqlim kontrastlarından biri oldu.

Tarixi Dubay: göydələnlərdən kənarda

Dubayı yalnız vizual və qastronomik təəssüratlarla deyil, onun xarakteri ilə anlamaq üçün müasir mərkəzdən kənara çıxmaq vacibdir. Göydələnlərin arxasında neftdən əvvəlki dövrdə formalaşmış dənizçi və tacir şəhəri gizlənir.

Al Fahidi (Al Bastakiya) tarixi rayonu XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərinin Dubayını qoruyub saxlayan nadir məkanlardandır. Dar küçələr, mərcan daşından tikilmiş evlər və təbii kondisioner funksiyasını yerinə yetirən külək qüllələri – bərjillər burada neftdən əvvəlki həyat tərzini əks etdirir. Gəzinti pulsuzdur, muzeylərə giriş isə adətən 10–30 dirhəm (3–9 dollar) təşkil edir.

Deira rayonu isə onilliklər boyu köhnə Dubayın ticarət mərkəzi olub. "Dubai Creek" üzərindən ənənəvi abra qayıqları ilə 1 dirhəmlik (0,03 dollar) keçid şəhərin ən ucuz nəqliyyat növü olmaqla yanaşı, ən autentik təcrübələrdən biridir. Burada yerləşən ədviyyat və qızıl bazarları Dubayın ticarət ruhunu bu gün də yaşadır.

Bu rayonda məşhur ədviyyat bazarı ("Spice Souk") və Qızıl bazarı ("Gold Souk") yerləşir. Ədviyyat bazarında zəfəran, kardamon, darçın, qurudulmuş limon və müxtəlif otlarının ətri ilə doludur. Kiçik qablaşdırmaları 10–20 dirhəmdən (3–6 dollar) almaq mümkündür, nadir növ zəfəranlar və ya müəllif qarışıqları isə 100 dirhəmdən (28 dollar) başlayaraq daha yüksək qiymətlərə təklif olunur. Burada alış-veriş bazar mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsi olaraq qalır və məkana canlı, demək olar ki, teatr ab-havası qatır.

Qızıl bazarı dünyanın ən məşhur bazarlarından biridir. Buradakı qızıl bazarı zərgərlik məmulatlarının satıldığı dünyanın ən məşhur bazarlarından biridir. Burada yüzlərlə zərgərlik mağazası qızıl, platin və qiymətli daşlardan hazırlanmış zinət əşyaları təklif edir. Qiymətlər qlobal bazar kotirovkaları əsasında, üzərinə ustanın əməyinin dəyəri əlavə olunmaqla formalaşır və bu da qiymət mexanizmini nisbətən şəffaf edir. Xüsusilə əl işinin payı yüksək olan məmulatların alınması zamanı qiyməti aşağı salmaq mümkün olur. Hətta alış-veriş etmədən belə "Gold Souk" boyunca gəzinti parlaq vizual təcrübəyə çevrilir: böyük həcmli boyunbağılar və Şərq naxışları ilə bəzədilmiş vitrinlər artıq uzun illərdir ki, ticarətin aparıldığı Dubayının simvolu sayılır.

Tarixi marşrut "Al Shindagha" muzey kompleksi ilə tamamlanır. Muzey Dubayın dənizçilik irsinə, ticarət əlaqələrinə və neftdən əvvəlki gündəlik həyata həsr olunub. Giriş bileti adətən 15–25 dirhəm (4–7 dollar) arasında dəyişir.

Səfərin ən gözlənilməz kəşflərindən biri "Hatta" dağ regionu olur. Meqapolisdən cəmi bir saat yarımlıq məsafədə yerləşən bu ərazi Dubayı tamam fərqli rakursdan təqdim edir. Göydələnlərin yerini Həcər dağları, şəhər səs-küyünü isə təmiz dağ havası əvəzləyir.

"Hatta Dam" su anbarı, kayak, yürüş marşrutları, zipline və "Hatta Wadi Hub"da aktiv istirahət Dubayın eyni zamanda güclü "outdoor" istiqamət olduğunu göstərir. Burada şəhər geri çəkilir, zaman isə daha yavaş və dərin hiss olunur.

Xüsusi maraq doğuran məkanlardan biri "Hatta Honey Bee Discovery Centre"dir. Burada dağ iqliminin arıçılıq üçün niyə əlverişli olduğu, arıların ekosistemdəki rolu və yerli bal istehsalı ətraflı izah edilir. Balın qiyməti növündən asılı olaraq 40–60 dirhəmdən (11–17 dollar) başlayır, nadir sortlarda isə 150–250 dirhəmə (41–68 dollar) çata bilər.

Tək bir obraza sığmayan şəhər

Dubay artıq çoxdan klassik turizm istiqamətindən kənara çıxıb. Bu, kontrastlar şəhəridir: səma ilə dağların, süni qarla səhranın, yüksək mətbəxlə küçə mədəniyyətinin, gələcəyə yönəlmiş düşüncə ilə tarixə hörmətin yanaşı mövcud olduğu bir məkan.

Bu çoxqatlılıq Dubayı dünyanın ən cəlbedici turizm mərkəzlərindən birinə çevirir. Statistik göstəricilər də bu modeli təsdiqləyir. Belə ki, bu ilin yanvar–oktyabr aylarında Dubayı 15 milyon 702 min turist ziyarət edib. Bu da, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,9 % artım deməkdir. Ən çox turist Qərbi Avropa ölkələrindən gəlib – 3 milyon 264 min nəfər, illik artım isə 20,8 % təşkil edib.

Neftdən əvvəlki dövrdə Dubayın əsas gəlir mənbəyi olan mirvariçilik isə bu gün şəhərin yaddaşında yaşayır. "Al Shindagha" muzeyi və Al Fahidi rayonu Dubayın ilk sərvətlərinin dənizin dərinliklərində, ağır əmək və risk bahasına əldə edildiyini xatırladır.

Məhz bu tarixi yaddaş müasir Dubayı sadəcə rekordlar şəhəri deyil, keçmişdən gələcəyə uzanan dayanıqlı inkişaf modelinin nümunəsinə çevirir.