Sülhməramlı missiyalar — Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), regional təşkilatlar və ya dövlətlər koalisiyası tərəfindən münaqişə zonalarında sülhün bərqərar edilməsi, təhlükəsizliyin qorunması və humanitar böhranların aradan qaldırılması məqsədilə həyata keçirilən beynəlxalq əməliyyatlardır. Sülhməramlıların əsas vəzifəsi tərəflər arasında atəşkəsə nəzarət etmək, sabitliyi təmin etmək və siyasi dialoq üçün şərait yaratmaqdır. Aşağıda sülhməramlı missiyaların mahiyyəti, əsas prinsipləri, növləri və beynəlxalq sülhə töhfəsi haqqında ətraflı məlumat təqdim olunur.
Müasir dünyada sülhməramlı əməliyyatlar (ing. Peacekeeping operations) silahlı münaqişələrin qurbanı olan mülki əhalinin qorunması, sülh sazişlərinin həyata keçirilməsinə dəstək verilməsi və sabitliyin bərpası üçün ən mühüm alətlərdən biridir. Bu missiyalar hərbi, polis və mülki komponentləri özündə birləşdirən kompleks fəaliyyət sahəsidir.
Beynəlxalq hüquqa və BMT təcrübəsinə əsasən, sülhməramlı missiyalar üç fundamental prinsipə əsaslanır:
Tərəflərin razılığı: Əməliyyatın keçirilməsi üçün münaqişə tərəflərinin (və ya əsas dövlətlərin) razılığı və dəvəti tələb olunur.
Qərəzsizlik: Sülhməramlılar münaqişə zamanı heç bir tərəfin maraqlarını müdafiə etmir, BMT Nizamnaməsinin prinsiplərinə uyğun olaraq obyektiv mövqe tuturlar.
Gücdən yalnız müdafiə məqsədilə istifadə: Sülhməramlı qüvvələr hərbi əməliyyatların iştirakçısı deyil; onlar güc tətbiqindən yalnız özlərini, mandatlarını və mülki əhalini qorumaq zərurəti yarandıqda istifadə edə bilərlər.
Atəşkəsə nəzarət: Tərəflər arasında imzalanmış barışıq və ya atəşkəs sazişlərinə riayət olunmasını izləmək.
Humanitar yardımın çatdırılması: Münaqişə bölgələrində qida, dərman və digər zəruri vasitələrə ehtiyacı olan əhaliyə humanitar dəhlizlərin açılmasına kömək etmək.
Post-konflikt bərpası və dövlət quruculuğu: Seçkilərin təşkili, hüquq-mühafizə sisteminin islahatı, qaçqınların və məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına təhlükəsiz qayıdışının təmin olunması.
Minalardan təmizləmə və tərksilah: Ərazilərin partlamamış hərbi sursatlardan və minalardan təmizlənməsi prosesinə dəstək vermək.
Azərbaycan Respublikası beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin qorunmasına öz töhfəsini verərək illər ərzində müxtəlif qlobal missiyalarda yaxından iştirak etmişdir:
Azərbaycan hərbçiləri uzun illər ərzində BMT-nin və NATO-nun bayrağı altında İraqda, eləcə də Əfqanıstandakı "Qətiyyətli Dəstək" missiyasında sülhməramlı fəaliyyət göstərmiş, strateji obyektlərin qorunması, mühəndis-istehkam işləri və tibbi təminat sahələrində mühüm tapşırıqlar yerinə yetirmişlər.
Bakı 24° C
