Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) — Qafqaz regionunda, xüsusən də Azərbaycanda İslam dininə mənsub icmaların fəaliyyətini tənzimləyən, onlara mənəvi rəhbərlik edən və dövlət-din münasibətlərində mühüm rol oynayan tarixi və nüfuzlu dini mərkəzdir. Tarixi kökləri 1872-ci ildə yaradılmış Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinə gedib çıxan bu qurum, müstəqillik illərində öz fəaliyyətini tamamilə yeni, milli və müasir prinsiplər əsasında qurub.
2026-cı ildə QMİ təkcə dini ayinlərin icrası ilə məşğul olan qurum deyil, həm də ölkənin ideoloji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında, radikalizmlə mübarizədə və qlobal miqyasda multikulturalizmin təbliğində əsas iştirakçılardan biridir.
Quruma 1980-ci ildən bəri Qafqaz xalqlarının ali dini lideri — Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə rəhbərlik edir. Onun uzunmüddətli fəaliyyəti təkcə Azərbaycan daxilində deyil, bütün İslam aləmində və beynəlxalq təşkilatlarda yüksək qiymətləndirilir.
2026-cı ilin yaz aylarına olan məlumata görə, QMİ rəhbərliyi beynəlxalq sülh proseslərində, xüsusilə MDB ölkələrinin dini liderləri ilə əməkdaşlıqda və Avropa təşkilatları ilə dinlərarası dialoqda vasitəçi rolunu uğurla davam etdirir. Qərargahı Bakıdakı tarixi Təzəpir məscidi kompleksində yerləşən idarə, Qafqazda sülhün və dini dözümlülüyün qarantı kimi çıxış edir.
Müasir dövrün çağırışlarına cavab olaraq, QMİ öz fəaliyyətində ənənəvi dini dəyərlərlə müasir texnologiyaları birləşdirir.
Fəaliyyət istiqaməti 2026-cı il üzrə prioritetlər və yeniliklər Həcc və Ümrə ziyarətləri Sənədlərin qəbulu və kvotaların bölüşdürülməsi üçün "Elektron Növbə" sisteminin tam tətbiqi; Səudiyyə Ərəbistanı ilə birbaşa rəqəmsal inteqrasiya. Qarabağa qayıdış və bərpa İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə (Ağdam, Şuşa, Füzuli) bərpa olunan və yeni tikilən məscidlərə peşəkar imam və axundların təyinatı, dini icmaların formalaşdırılması. Dini təqvim və Fətvalar Qazılar Şurası tərəfindən Ramazan, Məhərrəmlik və digər dini ayların başlanmasının astronomik hesablamalara əsaslanan dəqiq təqvimlə cəmiyyətə elanı. Beynəlxalq əməkdaşlıq Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində ortaq mənəvi və mədəni dəyərlərin təbliği üzrə Müsəlman Dini Liderləri Şurasının fəaliyyətinin genişləndirilməsi.QMİ Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi ilə sıx koordinasiya şəraitində işləyir. 2026-cı ildə qlobal şəbəkələrdə, xüsusən də sosial medialarda (TikTok, Telegram) gəncləri hədəf alan dini ekstremizmə qarşı "yumşaq güc" və maarifləndirmə taktikası seçilib.
İdarənin rəsmi din xadimləri cəmiyyətə İslamın əsl sülhsevər mahiyyətini çatdırmaq, kənardan ixrac olunan məzhəbçi ideologiyaların qarşısını almaq üçün aktiv fəaliyyət göstərirlər. Azərbaycandakı nadir "vəhdət namazları" (sünni və şiələrin birlikdə namaz qılması) dünyada dini həmrəyliyin ən gözəl örnəklərindən biri kimi bu gün də QMİ-nin xətti ilə təşviq edilir.
QMİ-nin tabeliyində fəaliyyət göstərən Bakı İslam Universiteti və digər dini təhsil müəssisələri yerli mütəxəssislərin yetişdirilməsində mühüm rol oynayır. Məqsəd xaricdə, şübhəli dini mərkəzlərdə təhsil almış şəxslərin deyil, Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərinə sadiq, dünyəvi dövlət modelini qəbul edən savadlı din xadimlərinin məscidlərdə fəaliyyət göstərməsini təmin etməkdir.
2026-cı ildə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi sadəcə tarixi bir irs deyil, Azərbaycan cəmiyyətinin mənəvi sağlamlığını qoruyan, dövlətin multikultural siyasətini dəstəkləyən dinamik və müasir bir təsisatdır. Qurum regionda sülhün və birgəyaşayışın təminatçısı kimi qlobal miqyasda nüfuzunu qoruyub saxlayır.
Bakı 21° C
