Qafqaz İslam Ordusu — 1918-ci ildə Osmanlı imperiyasının hərbi naziri Ənvər Paşanın əmri ilə yaradılan və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) gənc milli hökumətinin hərbi yardımla bağlı müraciəti əsasında Azərbaycan torpaqlarını erməni-bolşevik birləşmələrinin və daşnak dəstələrinin işğalından azad etmək üçün hərbi əməliyyatlar aparmış qəhrəman türk-azərbaycan birləşmiş hərbi korpusu. Qafqaz Qoşun Qrupunun tərkibində fəaliyyət göstərən bu ordu Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunub saxlanılmasında, xüsusilə Bakı şəhərinin bolşevik-daşnak işğalından azad edilməsində həlledici və tarixi rol oynamışdır.
Bakı Kommunasının təhlükəsi: 1918-ci ilin əvvəllərində Şaumyanın rəhbərlik etdiyi Bakı Soveti və daşnak hərbi birləşmələri Azərbaycanın bölgələrində dinc əhaliyə qarşı qanlı soyqırımlar törədir, Gəncəyə və digər şəhərlərə doğru irəliləməyə çalışırdılar.
Batum müqaviləsi: 1918-ci il iyunun 4-də imzalanmış Osmanlı imperiyası ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti arasındakı dostluq müqaviləsinə əsasən, Osmanlı dövləti Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və təhlükəsizliyini qorumaq üçün hərbi yardım göstərməyi öhdəsinə götürdü.
Nuru Paşanın komandanlığı: Qafqaz İslam Ordusunun komandanı təyin olunan görkəmli osmanlı sərkərdəsi Nuru Paşa (Ənvər Paşanın qardaşı) qısa müddət ərzində Gəncədə yerli könüllülərdən ibarət Azərbaycan Korpusunu və Anadoludan gələn türk əsgərlərini birləşdirərək güclü ordu formalaşdırdı.
Qardaşlaşmış qüvvələr: Ordunun əsasını Osmanlı qoşunlarının seçmə hissələri ilə yanaşı, Azərbaycanın milli hərbi qüvvələri və minlərlə yerli könüllü təşkil edirdi.
Göyçay döyüşləri: Qafqaz İslam Ordusunun ilk böyük sınağı Göyçay ətrafında oldu. Bolşeviklərin say üstünlüyünə baxmayaraq, türk-azərbaycan ordusu parlaq taktiki qələbə qazanaraq düşmənin hücumunun qarşısını aldı və əks-hücuma keçdi.
Ağsu, Kürdəmir və Şamaxı: İrəliləyən ordumuz ardıcıl olaraq Ağsu, Kürdəmir və Şamaxı yaşayış məntəqələrini işğaldan azad edərək Bakı istiqamətində strateji üstünlük əldə etdi.
15 Sentyabr zəfəri: 1918-ci il sentyabrın 15-də Qafqaz İslam Ordusu qızğın döyüşlərdən sonra Bakı şəhərini erməni-daşnak və bolşevik işğalından tamamilə təmizlədi. Bu qələbə ilə Azərbaycanın paytaxtı Gəncədən Bakıya köçürüldü.
Şəhidlərin xatirəsi: Bakının azadlığı uğrunda döyüşlərdə minlərlə türk əsgəri və azərbaycanlı könüllü şəhid olmuşdur. Bakıdakı Şəhidlər xiyabanında yerləşən Türk Şəhidliyi bu qəhrəmanlığın əbədi abidəsidir.
Bakı 23° C
