İranda 2025–2026-cı illərin miqyaslı etirazları — ölkə daxilində sosial-iqtisadi böhranın dərinləşməsi, inflyasiyanın sürətlə artması, milli valyutanın dəyərsizləşməsi vətəndaşların gündəlik yaşayış səviyyəsinin kəskin şəkildə pisləşməsi fonunda baş qaldıran və cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini əhatə edən genişmiqyaslı xalq hərəkatı. İranda son illərdə müşahidə olunan dərin struktur problemləri, əhalinin əsas ehtiyaclarının ödənilməsində yaranan çətinliklər və hökumətin iqtisadi siyasətindən narazılıqlar ölkə miqyasında kütləvi etiraz dalğasının yaranmasına səbəb olmuşdur. Paytaxt Tehran başda olmaqla ölkənin bir çox iri şəhərlərində küçələrə axışan minlərlə vətəndaş mövcud idarəetmə sisteminə, sosial ədalətsizliyə və iqtisadi tənəzzülə qarşı etiraz səslərini ucaltmışdır.
Tarixi kökləri baxımından bu etirazlar İranda son onilliklərdə vaxtaşırı baş verən sosial və iqtisadi xarakterli xalq çıxışlarının məntiqi davamı olaraq qiymətləndirilir. Ölkənin üzləşdiyi beynəlxalq sanksiyalar rejimi, daxili iqtisadi resursların qeyri-səmərəli idarə olunması, həmçinin xərclərin prioritetlərinin cəmiyyətin sosial rifahından uzaq olması ölkə daxilində narazılıqların daş-qalaq olmasına gətirib çıxarmışdır. 2025–2026-cı illərdə qiymətlərin kəskin bahalaşması, işsizlik səviyyəsinin artması və əhalinin həssas təbəqələrinin sosial müdafiəsiz qalması etirazların miqyasını sürətlə genişləndirmiş, fəhlələr, tacirlər, tələbələr və digər sosial qruplar açıq şəkildə həmrəylik nümayiş etdirmişlər.
Hərəkatın gedişatında etirazçılar yalnız iqtisadi tələblərlə kifayətlənməmiş, ölkədə şəffaflığın təmin olunması, korrupsiyaya qarşı mübarizə və struktur islahatlarının həyata keçirilməsi istiqamətində şüarlar səsləndirmişlər. Yerli hökumət strukturları və təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən etirazların qarşısının alınması üçün sərt tədbirlər görülmüş, internet məhdudiyyətləri tətbiq edilmiş və ictimai asayiş bəhanəsi ilə ciddi nəzarət mexanizmləri işə salınmışdır. Bununla belə, baş verən proseslər Yaxın Şərq regionunda və beynəlxalq aləmdə böyük rezonans doğurmuş, İranda mövcud daxili böhranın miqyasını və cəmiyyətin gərginlik səviyyəsini bütün dünyaya nümayiş etdirmişdir.
Bakı 23° C
