Teq «Global Positioning System (GPS)» dünyanın demək olar ki, istənilən nöqtəsində obyektin yerini, sürətini və vaxtını müəyyən etmək üçün istifadə olunan qlobal peyk naviqasiya sistemi ilə bağlı xəbərləri, analitik materialları və praktiki məlumatları özündə birləşdirir. Bu bölmədə oxucular GPS texnologiyasının inkişafı, müxtəlif sahələrdə tətbiqi, sistemin işində baş verən nasazlıqlar və müdaxilə halları, həmçinin naviqasiya sistemləri ilə bağlı digər aktual xəbərlər barədə məlumat tapa bilərlər.
GPS (Global Positioning System) — ABŞ Müdafiə Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış və istismar edilən peyk naviqasiya sistemidir. Bu sistem Yer ətrafındakı orbitdə yerləşən peyklər qrupundan alınan siqnallar əsasında istənilən obyektin koordinatlarının dəqiq müəyyən edilməsini təmin edir. GPS üç əsas seqmentdən ibarətdir: kosmik seqment (peyk qrupu), yerüstü seqment (idarəetmə və nəzarət stansiyaları) və istifadəçi seqmenti (müxtəlif cihazlarda quraşdırılmış GPS qəbuledicilər). GPS Rusiyanın GLONASS, Avropanın Galileo və Çinin BeiDou sistemləri ilə yanaşı, dünyada ən geniş yayılmış qlobal naviqasiya peyk sistemlərindən (QNPS) biridir.
GPS texnologiyası həyatın bir çox sahəsində geniş tətbiq olunur. Bu sistem avtomobil və aviasiya naviqasiyasında, dəniz nəqliyyatında və gəmiçilikdə, logistika və yük daşımalarında, kartoqrafiya və geodeziya işlərində, kənd təsərrüfatında (dəqiq əkinçilik texnologiyaları), idman sahəsində, həmçinin mobil tətbiqlər və coğrafi mövqeyə əsaslanan digər rəqəmsal xidmətlərdə istifadə olunur. Bundan əlavə, GPS telekommunikasiya, bank sektoru və enerji sistemlərində istifadə olunan vaxt sinxronlaşdırılması proseslərində də mühüm rol oynayır. Sistem hərbi və müdafiə məqsədləri üçün də, o cümlədən dəqiq hədəfləmə və mövqe müəyyənləşdirmə işlərində istifadə edilir.
Son illərdə GPS siqnalının zəifliyi və bu siqnala qarşı edilən müdaxilələr — siqnalın boğulması (ingiliscə "jamming") və saxtalaşdırılması ("spoofing") halları — diqqət mərkəzində olan mövzulardan birinə çevrilib. Bu cür müdaxilələr radioelektron mübarizə məqsədləri üçün istifadə oluna bilər və mülki aviasiyaya, dəniz nəqliyyatına və dəqiq naviqasiyadan asılı olan digər sahələrə mənfi təsir göstərə bilər. Bu kimi hallar xüsusilə silahlı münaqişə zonalarında və geosiyasi gərginliyin yüksək olduğu regionlarda, o cümlədən münaqişəyə cəlb olunmuş dövlətlərin sərhədləri yaxınlığında tez-tez qeydə alınır.
GPS sisteminin fəaliyyəti həmçinin texnoloji yeniləmələr, peyk qrupunun genişləndirilməsi və ya modernləşdirilməsi, yeni nəsil qəbuledici cihazların işlənib hazırlanması kimi proseslərlə də sıx bağlıdır. Bununla yanaşı, GPS-in digər qlobal naviqasiya sistemləri ilə müqayisəsi, onların dəqiqlik, əhatə dairəsi və etibarlılıq baxımından fərqləri də bu mövzu çərçivəsində işıqlandırıla bilən mühüm aspektlərdəndir. Müasir dövrdə smartfonlar, avtomobil naviqasiya sistemləri, dronlar, pilotsuz uçuş aparatları və geniş spektrli digər texnologiyalar GPS-dən asılı vəziyyətdədir, bu da sistemin təhlükəsizliyinin və fasiləsiz işləməsinin nə qədər vacib olduğunu göstərir.
Bu teqdə toplanan materiallar arasında GPS sisteminin texnoloji yenilənməsi və inkişafı ilə bağlı xəbərlər, naviqasiya siqnallarının işində baş verən nasazlıqlar və müdaxilə halları barədə məlumatlar, GPS-in yeni sahələrdə və cihazlarda tətbiqi barədə xəbərlər, GPS-in digər qlobal naviqasiya sistemləri ilə müqayisəsi, həmçinin peyk naviqasiyasının müasir iqtisadiyyat və təhlükəsizlik sistemlərindəki roluna dair analitik materiallar yer ala bilər. Bundan əlavə, GPS-dən istifadə edən konkret sahələrdəki yeniliklər — məsələn, aviasiya, dəniz nəqliyyatı, kənd təsərrüfatı və ya hərbi sahədə — barədə xüsusi hesabatlar da bu mövzu çərçivəsində təqdim oluna bilər.
Global Positioning System (GPS) mövzusu texnologiya, aviasiya və nəqliyyat, geodeziya və kartoqrafiya, təhlükəsizlik və radioelektron mübarizə məsələləri ilə maraqlanan oxucular, həmçinin gündəlik həyatda naviqasiya xidmətlərindən istifadə edən geniş auditoriya üçün əhəmiyyət kəsb edir. Bu teqi izləyən oxucular GPS ilə bağlı yeniliklər, nasazlıqlar və sistemin tətbiq sahələri barədə vaxtında məlumatlandırıla bilərlər.
Bakı 22° C
