Pentaqon (The Pentagon) — ABŞ Müdafiə Nazirliyinin Arlinqton dairəsində (Virciniya ştatı), Vaşinqtonun yaxınlığında yerləşən mənzil-qərargahıdır. Bu, sadəcə dünyanın ən böyük ofis binası deyil, eyni zamanda Amerika hərbi qüdrətinin mütləq simvolu, bütün planetin təhlükəsizlik arxitekturasını müəyyən edən qərarların qəbul edildiyi məkandır.
2026-cı ilin yazına qədər, Yaxın Şərqdəki irimiqyaslı eskalasiya və Hind-Sakit okean regionundakı gərginlik fonunda, Pentaqon Soyuq müharibənin başa çatmasından bəri ən ciddi strateji transformasiyalardan birini yaşayır.
İkinci Dünya müharibəsi illərində layihələndirilən (tikintisi 1943-cü ildə başa çatıb) Pentaqon logistik və memarlıq təfəkkürünün şedevri olaraq qalır.
Səmərəlilik həndəsəsi: Bina on dəhlizlə birləşdirilmiş beş konsentrik beşbucaqlıdan (halqadan) ibarətdir. Nəhəng sahəsinə (dəhlizlərin ümumi uzunluğu 28 km-dən çoxdur) baxmayaraq, unikal planlaşdırma binanın istənilən nöqtəsindən digərinə piyada maksimum 7 dəqiqəyə çatmağa imkan verir.
Miqyas: Hər gün binada təxminən 30 000 hərbi qulluqçu və mülki mütəxəssis çalışır. Bu, öz infrastrukturuna, ən yüksək məxfilik səviyyəsinə malik rabitə xətlərinə və nüvə münaqişəsi halı üçün idarəetmə bunkerlərinə malik muxtar bir "şəhərdir".
Bu gün Pentaqonun dəhlizləri gərginlikdən uğuldayır. Report.az-ın analitik şöbəsi cari reallıqlarda ABŞ Müdafiə Nazirliyinin işini müəyyən edən üç əsas vektoru fərqləndirir:
Çoxsahəli əməliyyatlara keçid (JADC2): Pentaqon son 20 ildə dominantlıq edən lokal antiterror əməliyyatları konsepsiyasından imtina edir. 2026-cı ilin əsas fokusu — Birləşmiş Bütün Domenlərin Komandanlığı və İdarəetməsi (JADC2) konsepsiyasının tətbiqidir. Bu, güc baxımından bərabər olan rəqiblərlə mübarizə aparmaq üçün süni intellektin, kosmik peyklərin, kiberqoşunların və klassik qoşun növlərinin vahid neyroşəbəkədə inteqrasiyasıdır.
Büdcə leviafanı: ABŞ-ın hərbi büdcəsi tarixi 900 milyard dollar həddinə yaxınlaşır. Lakin Pentaqon hərbi-sənaye kompleksi (HSK) böhranı ilə üzləşir: həm öz tükənmiş arsenallarını doldurmaq, həm də Yaxın Şərq və Şərqi Avropadakı müttəfiqlərini fasiləsiz təchiz etmək zərurəti səbəbindən istehsal xətləri həddindən artıq yüklənib.
Pilotsuz inqilab (Replicator təşəbbüsü): Pentaqon Asiyada potensial rəqiblərin donanma və ordusunun kəmiyyət üstünlüyünü neytrallaşdırmaq üçün sürü (kütləvi) halında hərəkət edə bilən minlərlə muxtar dronun (hava, suüstü və sualtı) yaradılması proqramını sürətləndirir.
Cənubi Qafqaz Amerika qoşunlarının birbaşa mövcud olduğu zona olmasa da, Pentaqonda qəbul edilən qərarlar regionun təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərir.
Logistika və tranzit: Qlobal marşrutların qeyri-sabitliyi şəraitində Pentaqon Azərbaycanın logistika məsələlərində etibarlı tərəfdaş kimi rolunu yüksək qiymətləndirir. Tarixən Bakı ABŞ Nəqliyyat Komandanlığının (TRANSCOM) əməliyyatları üçün kritik əhəmiyyətə malik hava və quru məkanı təqdim edib.
Qüvvələr balansı: ABŞ Müdafiə Nazirliyi Xəzərdəki təhlükəsizlik arxitekturasını diqqətlə monitorinq edir. Təhlükəsizlik sahəsində yardım proqramları (dəniz sərhədlərinin qorunması, kütləvi qırğın silahlarının yayılmaması) Vaşinqtondakı dövri siyasi tərəddüdlərə (məsələn, 907-ci düzəliş ətrafındakı müzakirələrə) baxmayaraq ikitərəfli əməkdaşlığın vacib elementi olaraq qalır.
2026-cı il modelindəki Pentaqon sürətlə dəyişən dünyaya uyğunlaşmağa çalışan nəhəng bürokratik və hərbi maşındır. Növbəti onillikdə qlobal qüvvələr balansı ABŞ Müdafiə Nazirliyinin mənzil-qərargahının HSK-nın istehsal böhranını nə dərəcədə uğurla dəf edə biləcəyindən və süni intellekti qoşunların idarəetmə sisteminə necə inteqrasiya edəcəyindən asılı olacaq.
Bakı 19° C
