27 sentyabr Azərbaycan Respublikasında rəsmi olaraq Anım Günü kimi qeyd edilir. Bu tarix ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələnən 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsinin başlanğıcı kimi ölkə tarixinə əbədi həkk olunub. Anım Günü işğal altındakı ərazilərin azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə canlarından keçmiş əsgər, zabit və mülki vətəndaşların dərin ehtiramla yaddaşlarda yaşadılmasına həsr olunub.
Bu tarixin rəsmi olaraq dövlət səviyyəsində təsis edilməsi milli təqvimdə demək olar ki, otuz illik işğal dövrü ilə ərazi bütövlüyünün təmin olunduğu yeni bir dövr arasında tarixi bir sərhəd formalaşdırdı.
2020-ci il sentyabrın 27-si səhər saatlarında Ermənistan Silahlı Qüvvələri bütün təmas xətti boyunca Azərbaycan ordusunun mövqelərini, eləcə də cəbhəboyu zonada yerləşən yaşayış məntəqələrini intensiv artilleriya atəşinə tutdu. Bu hücumlar nəticəsində mülki əhali və hərbi qulluqçular arasında itkilər qeydə alındı, mülki infrastruktura ciddi ziyan dəydi.
Hərbi təxribata cavab olaraq Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında sonradan "Dəmir yumruq" adını alan genişmiqyaslı əks-hücum əməliyyatına başladı.
27 sentyabrda başlayan hərbi əməliyyatların əsas faktları:
Müddəti: Döyüş əməliyyatları 44 gün davam etdi və 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan rəhbərləri tərəfindən üçtərəfli bəyanatın imzalanması ilə başa çatdı.
Döyüş əməliyyatlarının nəticəsi: Azərbaycan ordusu 300-dən çox yaşayış məntəqəsini, o cümlədən Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan, Qubadlı və strateji, həmçinin mədəni əhəmiyyətə malik Şuşa şəhərini işğaldan azad etdi.
Beynəlxalq hüquqi kontekst: Əməliyyat BMT Nizamnaməsinin 51-ci maddəsinə (özünümüdafiə hüququ) və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi, Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal olunmuş ərazilərdən tam və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən dörd qətnaməyə (822, 853, 874, 884) əsaslanaraq Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində həyata keçirildi.
27 sentyabr tarixi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı əsasında dövlət səviyyəsində Anım Günü statusu aldı. Sənəd Vətən müharibəsində qəhrəmancasına döyüşmüş, ölkənin suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda canlarını fəda etmiş şəhidlərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə imzalanmışdır.
Bu sərəncamla paralel olaraq Zəfər Günü (8 noyabr) də təsis edildi. Bununla da 27 sentyabrın hüzn və qürur günü, 8 noyabrın isə milli zəfər günü kimi çıxış etdiyi vahid memorial və bayram tsikli formalaşdı.
27 sentyabrda Azərbaycanın bütün ərazisində və ölkənin xaricdəki diplomatik nümayəndəliklərində bir sıra anım, protokol və ictimai tədbirlər həyata keçirilir. Bu günün fərqləndirici xüsusiyyəti televiziya, radio və ictimai yerlərdə əyləncəli proqramlardan qəti şəkildə imtina edilməsidir.
Anım Gününün ənənələri və reqlamenti:
Ümumxalq sükut dəqiqəsi: Hər il sentyabrın 27-də Bakı vaxtı ilə tam saat 12:00-da ölkənin bütün ərazisində bir dəqiqəlik sükut elan edilir. Bu an nəqliyyatın hərəkəti dayanır, gəmilərdən, avtomobillərdən və qatarlardan səs siqnalları verilir.
Dini məbədlərdə dualar: Azərbaycanın məscid, kilsə və sinaqoqlarında eyni vaxtda anım mərasimləri keçirilir, həlak olmuş əsgərlərin ruhuna dualar oxunur. Bu, cəmiyyətin multikulturalizmini və müharibə dövründə müxtəlif konfessiyalara mənsub vətəndaşların həmrəyliyini vurğulayır.
Şəhidlər xiyabanlarının ziyarət edilməsi: Yüz minlərlə vətəndaş, dövlət qurumlarının, idarələrin nümayəndələri və ictimai xadimlər Bakıdakı İkinci Şəhidlər xiyabanını, eləcə də ölkənin regionlarındakı memorial kompleksləri ziyarət edərək Azərbaycanda hüzn rəmzi sayılan qırmızı qərənfillər düzürlər.
Dövlət protokolu: Matəm əlaməti olaraq respublikanın bütün inzibati binalarında və xaricdəki səfirliklərin ərazilərində dövlət bayraqları yarıya qədər endirilir.
2021-ci il sentyabrın 27-də, müharibənin başlanmasının birinci ildönümündə Bakıda Vətən Müharibəsi Memorial Kompleksinin və Zəfər Muzeyinin təməlqoyma mərasimi keçirildi. Prezident İlham Əliyev mərasimdə şəxsən iştirak etdi.
Memorialın layihəsi 8 Noyabr prospektində, Hərbi Qənimətlər Parkının qarşısında yerləşir və ölkənin 2020-ci il hərbi tarixinə həsr olunmuş vahid konseptual məkan formalaşdırır. Belə komplekslərin yaradılması təcavüz faktlarının, əks-hücum əməliyyatının gedişatının arxivləşdirilməsinə və hərbi qulluqçuların qəhrəmanlığının gələcək nəsillərə nümayiş etdirilməsinə yönəlib. Bakıda və regionlarda küçələrə kütləvi şəkildə Vətən müharibəsi qəhrəmanlarının adları verilir, məktəblərdə 44 günlük müharibənin hadisələrinə həsr olunmuş açıq dərslər keçirilir.
Anım Günü həlak olanların ailələrinin və müharibə iştirakçılarının sosial müdafiəsinə yönəlmiş dövlət siyasəti ilə qırılmaz şəkildə bağlıdır. Döyüş əməliyyatları başa çatdıqdan sonra "YAŞAT" Fondu yaradılmışdır (8 dekabr 2020-ci il tarixli Fərman).
Qazilərə və şəhid ailələrinə dəstək işinin əsas istiqamətləri:
Yaralanmış qazilərin ən müasir protezlərlə təmin edilməsi.
Hərbi qulluqçuların və şəhid ailələrinin istehlak kreditlərinin ödənilməsi.
Müharibə əlillərinə yeni mənzillərin, fərdi evlərin və avtomobillərin verilməsi.
Xaricdə müalicə və reabilitasiya xərclərinin qarşılanması.
27 sentyabr suverenliyin ali fədakarlıq tələb etdiyini hər il xatırladan bir gündür. Bu tarix Azərbaycan vətəndaşlarının milli şüurunu yenidən formalaşdıraraq, uzun illər davam edən itki narrativini bərpa olunmuş ədalət hissi, orduya və xalqın birliyinə duyulan milli qürurla əvəz etdi.
Bakı 26° C
